Vücutta (Deride) Yanık Nasıl Oluşur? Stoll Eğrisi Nedir?

YANIK DERECELERİ

Vücutta 3 farklı yanık oluşabilir:

1. Derece Yanık (Yüzeysel Yanık): Yalnızca yüzeyel  derinin  zarar  gördüğü, ciltte  kızarıklık ve hafif  ağrıyla  karakterize  olan  tiptir. Güneş  yanığı  bu  tipe iyi  bir  örnektir. Kısa  sürede  kendiliğinden  iyileşebilir.

1. Derece Yanik

2. Derece Yanık (Kısmi Kat Yanık): Daha  çok  sıcak  suyla  haşlanma, alevle  veya  sıcak  cisimle  temasla  oluşan  yanıklardır. Ciltte  kızarıklığa  ek  olarak  su  kesecikleri  görülür. Çok  ağrılı, iltihaplanmaya  açık yanıklardır.

2. Derece Yanik

3. Derece Yanık (Tam Kat Yanık): Cildin tüm tabakalarını etkileyip cilt altı dokudan kas, kemik ve organlara dek inmiş yanıklardır. Koyu kahverenginden siyaha dek renk alabilir, sinir  uçları  da  harap  olduğundan ağrısızdır. En çok patlama ile oluşmuş yangınlarda ve alevlerle sınırlanmış ortamda kalan kişilerde veya elektrik çarpmaları ile oluşur.

3. Derece Yanik.png

Yanık Seviyeleri.png

 

STOLL EĞRİSİ NEDİR? NE İŞE YARAR?

Stol Eğrisi, sıcaklığa ve süreye bağlı olarak deride yanığın ne zaman oluşacağını gösteren bir eğridir. Bu eğri, Alicia STOLL ve Maria CHIANTA adlı araştırmacıların, deride gerçekleşen yanıkları ölçtükleri testlerin sonucunda oluşturulmuştur. Aşağıda Stoll Eğrisini görebilirsiniz.

Stoll Eğrisi

Yukarıdaki Stoll Eğrisinden görülebileceği gibi yanık belli bir sürede belli bir sıcaklık artışı ile mümkündür. Örneğin 5 saniye içinde sıcaklık 8 derece artarsa yanık oluşmaz, çünkü yukarıdaki grafikte 5. saniyeye denk gelen 8 derecelik artış Stoll Eğrisinin altındadır.

Ama 5 saniyede 15 derecelik bir sıcaklık artışı deride yanığa neden olur. Çünkü 5. saniyeye denk gelen 15 derecelik artış Stoll Eğrisinin üstündedir.

 

KAYNAYAN KURBAĞA

Yanığın süreyle olan ilişkisini anlatmak için “Kaynayan Kurbağa” örneğini verebiliriz (Kaynak: https://www.youtube.com/watch?v=Rz5ZgcYheOw).

Eğer kurbağayı direkt sıcak suyun içine koyarsanız hemen içinden zıplar kaçar. Çünkü çok kısa sürede sıcaklık çok artıyor ve kurbağa bunu hissedip kaçıyor. Ama eğer kurbağayı soğuk suyun içine koyup suyu yavaş yavaş ısıtırsanız kurbağa bunu fark etmez ve su kaynayana kadar kurbağa çoktan ölmüş olur.

 

SICAK KÜVET

Bir diğer örnek de “Sıcak Küvet” örneğidir. Küvete sıcak su doldurup içine girmek isterseniz bunda zorlanırsınız çünkü vücudunuz çok kısa sürede yüksek sıcaklığa alışamaz ve bu da yanma hissine neden olur. Çünkü Stoll Eğrisinin üstünde kalınmış olur. Ama küveti ılık suyla doldurup içine girdikten sonra suyu yavaş yavaş ısıtırsanız vücudunuz buna alışır ve sıcaktan etkilenmez. Çünkü sıcaklık artışı daha uzun zamana (süreye) yayılmıştır. Yani Stoll Eğrisinin altında kalınmış olur.

Günümüzde, Koruyucu Elbise Standartlarında yer alan ve yanık seviyesini ölçen test metotlarında Stoll Eğrisi temel alınmaktadır. Yapılan testlerde süreye bağlı olarak gerçekleşen sıcaklık artışının Stoll Eğrisinin üstünde mi yoksa altında mı kaldığına bakılmakta ve böylece kullanılan koruyucu elbisenin yeterli koruma sağlayıp sağlamadığı tespit edilmektedir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.